MODEL UÇAK UÇUŞ BİLGİLERİ
Bölüm 1
Uçağın Trimlerinin yapılması
Uçağımızın ilk uçuşunu yapmaya hazırlanırken aklımıza gelen ilk şey uçağın nasıl uçacağıdır. Bir uçağın ilk uçuşunda bir iki küçük trim ayarının yapılması zorunlu olabilir. Zaman zaman rüzgarın yada hava sıcaklığındaki değişikliklerin trim ayarlarını bozabileceğini unutmamalıyız. Uçağımızın daha sonraki uçuşlarının kusursuz olabilmesi için yapılması gereken işlemlerden bahsedeceğiz. Uçağın havada nasıl olduğunu anlamak için üç tane test yapılmaktadır.
1- Düzgün ve seviyeli uçuş testi.
2- Sağ ya da sola keskince uçağın yatırılması
3- Dik olarak tırmanış testi.
UÇUŞ TESTİ #1
DÜZGÜN VE SEVİYELİ UÇUŞ:
Uçağımızı emniyetli bir mesafeye çıkarttıktan sonra rüzgar içine doğru düz ve seviyeli bir uçuş yapması planlanmalıdır. Parmaklarımızı kontrol stiklerine kuvvet uygulamayacak şekilde gevşeterek uçağımızın nasıl davranacağını gözlemeliyiz. Uçağın bu durumda en az 4 saniye kadar her hangi bir tarafa yatmaması, tırmanmaması yada dalışa geçmemesi gereklidir. Uçak sağa ya da sola yatma eğilimi gösteriyorsa öncelikle bunun düzeltilmesi gereklidir. Uçak sağa yatıyorsa bunu düzeltecek sol aleron trimi , sola yatıyorsa sağ aleron trimi verilmeli ve uçağın düz uçması sağlanmalıdır. Orta şiddette bir rüzgarda düz uçuş denemelerine devam edilmelidir. Bu uçuş ile uçağımızın uçuş karakteri hakkında bir bilgi sahibi olacağız. Uçağımızı indirdikten sonra motoru durdurup. alıcımızı kapatmalı ve evde uçağımızın kanatlarını ve kontrol yüzeylerini incelemeliyiz. Uçağımıza aleron trimi verdiren ne gibi bir bozukluk olabilir? Kanatlarımızda bir çarpıklık var mı? Kontrol yüzeylerinde hatalı bir ayar mı yapmışız? Varsa bu hataları nasıl nasıl düzeltebiliriz? Bu incelemeler sonunda gerekli düzeltmeleri yaparak uçağımızın trimlerini mekanik olarak klipslerin boylarını uzatıp yada kısaltarak ayarlamamız gereklidir. Bu işlemlerden sonra tekrar düz ve seviyeli uçuş testlerine devam etmemiz ve kusursuz bir uçuş ayarı elde etmemiz gereklidir.
ALERONLAR: Aleron trimlerinin ayarlanması sırasında kanatta bir çarpıklık olup olmadığı incelenmelidir. Kanatların elevatörlere paralel olup olmadıkları kontrol edilmelidir. Böyle bir durumda düşük olan kanadın altına bir parça sünger koyarak ya da bir parça balsa yapıştırarak kanattaki bu düzensizlik giderilmeye çalışılmalıdır. Kanadın kendi içindeki çarpıklıkları düzeltebilmek için, kanadı buhara tutarak ve kaplamaların gerilimlerini , kanattaki çarpıklığı düzeltecek şekilde ayarlayarak yeniden kaplamamız gerekebilir.
ELEVATÖR: Eğer elevatörlerimiz iki ayrı parça halinde yapılmışlar ve bir çelik tel ile birbirlerine bağlanmışlarsa , her iki parçanın aynı düzlemde oldup olmadıkları kontrol edilmelidir. Böyle bir bozukluk telde büküm yaparak giderilmeye çalışılmalıdır. Bir parçayı yukarı doğru zorlarken diğerini aşağıya doğru zorlayarak bunu gerçekleştirmeye çalışırız. Tabii ki elevatörü kırmadan bunu yapmamız gereklidir.
MOTOR TORKU'NUN KONTROLÜ: Aleron trimi gerektiren bir diğer şey motor torkudur. Uçağımıza arkadan baktığımızda pervanelerin saat yönünde döndüklerini görürüz. Pervnenin bu yönde dönüşü uçağımızın aksi yöne, yani uçağa arkasından baktığımızda saat yönünün tersine bir dönme hareketi yapmasına neden olacaktır. Pervanelerin oluşturduğu bu kuvvet, havada uçağımızın sola doğru yatmasına neden olur. Buna motorun tork etkisi denmektedir. Uçağın sola yatışına neden olan şeyin motor torku olup olmadığını anlamanın en kolay yolu, pervanenin pitch'ini (Hatvesini) küçültmektir. Örneğin 60 lık bir motorda 11/8 pervane kullanıyorsak bunun yerine 11/7.5 veya 11/7 pervane kullanmamız aleron timini azaltmamızı yada trime gerek kalmadığını gösteriyorsa , aleron trimi gerksinimine motor torkunun neden olduğunu düşünebiliriz .
Eğer düşük pitch'li bir pervane kullanıyorsak düz uçuşta daha yavaş uçarız. Ama tırmanışta motorumuzun daha güçlü olduğunu görürüz. Böyle bir uçuş sizi tatmin etmiyorsa motor açısını biraz daha sağa doğru arttırarak ,daha hızlı bir pervane kullanabilirsiniz. Bunu sağlamak için motor yatağı vidalarını çıkartıp , motor şaftını sağa doğru yönlendirecek şekilde bir tarafa pul yerleştirmek yeterli olacaktır. Bütün vidaları sıkıca sıkıştırarak uçağı test etmeliyiz koyduğumuz pul yetersiz ise , daha kalın bir pul veya aliminyum levha koyarak yeterli miktarda sağ motor açısı elde etmeye çalışmalıyız.
ELEVATÖRLER: Düzgün ve seviyeli bir uçuş için zaman zaman yukarı veya aşağı elevatör trimleri yapmamız gerekebilir. Bu trimlere neden olan şeyler nelerdir?
1- Denge kontrolü: Uçağın dengesini yeniden kontrol etmemiz, ağırlık merkezinin planda gösterilen sınırlar içinde olup olmadıklarının kontrol edilmesi gereklidir. Dengesi bozulmuş ise pil bataryasının yerini değiştirerek (Yakıt deposu boşaltılmış olmalıdır) denge sağlanmalıdır. Eğer bataryanın yerini değiştirmek sorunu çözmüyorsa, uçağın dengesini bulmak için kuyruk kısmına yada burun kısmına ağırlık koymamız gerekebilir.
2- Motorun çekiş hattının kontrolü: Uçağın dengesinde bir hata yok ise, ve aşağı elevatör trimi gerekiyorsa muhtemelen motor çekiş hattının aşağı doğru verilmesi gerekecektir.
UÇUŞ TESTI #2
UÇAĞIN YAN YATIRILARAK UÇURULMASI:
Bir uçağın dengesinin en iyi anlaşılabileceği yöntemlerden biri uçağı sağa ya da sola yatırarak uçurmaktır. Uçağın düzgün ve seviyeli uçuş trimlerini yaptıktan sonra uçağı sağa yada sola keskince kanatlar yere dik olacak şekilde yatırmalı ve izlemeliyiz. Eğer burun aşağı düşüyorsa burun kısmı ağır ; kuyruk aşağı düşüyorsa kuyruk ağır demektir. Bataryanın yerini buna göre değiştirmek, burun veya kuyruğa ağırlık koymak gerekebilir.
UÇUŞ TESTI #3
DIK OLARAK TIRMANIŞ TESTI:
Uçağımızın dik olarak tırmanışında da trimlerinin düzgün olarak yapılması gereklidir. Çünkü bir çok manevra dik olarak tırmanış gerektirmektedir. Dengeli bir uçakta dik tırmanış her hangi bir ayar gerektirmez. Uçağımızı rüzgar içine doğru düz bir uçuştan sonra kendimizi biraz geçtikten sonra yukarı elevtörle dik olarak tırmanmaya başlatırız. Aşağı elevatörle uçağı düz tutmaya çalışabiliriz. Uçak hızsız kalıp sağa ya da sola stall olana kadar düz bir çizgide tırmanmalıdır. Uçak bir tarafa doğru yatıyorsa kanat dengesini kontrol etmek gereklidir. Hafif olan tarafın uç kısmına ağırlık ilavesi problemin giderilmesi için yeterli olabilir. Bu giderildikten sonra uçak yine de bir tarafa doğru yatma eğilimi gösteriyorsa bir tork problemi olduğu düşünülebilir.