BÖLÜM 6
MÜKEMMEL İNİŞ / İNİŞ/ NOKTA İNİŞİ
AMA'nın mükemmel iniş ve nokta iniş, FAI'nin ise iniş dizisi olarak adlandırılan iniş manevraları bulunmaktadır. AMA kurallarına göre mükemmel iniş için bir puan ve 30 metrelik bir daire içine inişe; nokta iniş olarak ayrıca puan verilmektadir. FAI kurallarına göre AMA'nın bu iki ayrı manevrası tek bir manevra olarak puanlandırılmaktadır.
İNİŞ NASIL OLMAKATADIR ?
Final yaklaşımı için dönüşten sonra uçak belirli bir oranda devamlı alçalmaya başlar.Daha sonra süzülüş açısı düzleştirilr. Uçak flare out olarak adlandırılan bir pozisyonda (Uçağın burnu yukarı bakacak şekilde) piste tekerlerini koyar.Daha sonra uçak hızsız kalıp durana kadar düz olarak pist üzerinde ilerler. Resmi uçuş, uçak pist üzerinde durduğunda biter. Pilot uçuşun bittiğini “Uçuş Tamamlandı” diyerek anons eder. Daha sonra taksi yaparak uçağı pit alanına götürebilir.
İNİŞ MANEVRASINDA KUMANDA SIRALAMASI:
Yaklaşım manevrasının final bacağına dönüldüğünde motor rölantiye alınır. İyi bir süzülüş yapabilmek gerekirse uçağın hızını azaltmak üzere biraz yukarı elevatör verilir.
1- Piste yaklaşık iki metre yukarıda , biraz yukarı elevatör verilerek süzülüş açısı düzleştirilir. Aleron dikkatlice kanatların yere paralel kalmalarını sağlayacak şekilde kullanılabilir. Yan rüzgarın etkisini sıfırlamak için ruder kumandası kullanılır.
2- Biraz daha up elevatör verilerek uçağın burnu yukarı bakacak şekilde piste teker konur.
3- Uçak piste indikten sonra yavaş yavaş yukarı elevatör bırakılır. Ruder kontrolü ile uçağın pist üzerindeki hareketleri kontrol edilir.
1.ADIM : Motor ayarı
Biraz önce anlaıldığı gibi uçağın inişinde yanlızca yukarı elevatör vererek uçağın hızını kontrol etmemiz mümkün olmayabilir. Aynı anda uçağın motorunun rölantide çalıştığını , rüzgarın hızının artmasının uçağı gereğinden fazla yavaşlatabileceğini düşünerek rölanti ayarlarının oldukça iyi yapılmış olması gereklidir. Nokta iniş için bu oldukça önemlidir. Yeni bir motorun rölanti ayarının bir kaç depo yakıt tüketmeden randımanlı olarak yapılamayacağını düşünerek bu işlemleri yarışma gününden önce tamamlamış olmamız gereklidir.
Rölanti ayarının iyi yapıldığını, motorun depo doluyken iyi çalıştığını , depo seviyesi bitmeye yakınken motorun durduğunu görüyorsak depomuzun seviyesi ile ilgili bir problem var demektir. Motora yakıt getiren hortumların karburatöre giriş hizasından yaklaşık 6 mm aşağıda olcak şekilde deponun yerleşimi sağlanmalıdır.
Bir sonraki kontrol motor rolantideyken uçağın burnunun biraz aşağı doğru tutulması ile gerçekleştirilir. Eğer bu durumda motor stop ederse , rölanti ayarının zengin olduğu anlaşılır. Rölantide, uçağın burnu havaya doğru tutulduğunda motor duruyorsa, rölanti ayarının fakir olduğunu düşünmemiz gereklidir. İdeal olarak motorun rölanti ayarının tamam olduğunu, taksi yaparak uçağı beklemeye aldığımızda motorumuz çalışmaya devam ediyorsa anlayabiliriz. Bir takometremiz varsa 2800-3000 devirde rolanti ayarı yapılmalıdır.
2. ADIM: İnişe geliş
Uçak pist başında 2 metre yüksekliğe indiğinde yaklaşım bitmiş, iniş başlamıştır. Süzülüş açısını biraz düzleştirmek için yukarı elevatör çok dikkatlice ve yavaşca arttırılır. Uçağın reksiyonu gözlenir. Çok fazla elevatör uçağımızı kabartacak veya stall'a neden olabilecektir. Uçağın alçalmaya devamı sırasında aleron kumandaları da çok dikkatli olarak kullanılmalıdır. Tekerlekler yere değmeden önce kanat uçlarının piste dokunmaları hasar demektir.
Uçağın tekerlerinin pistten 10-15 santim yukarısında oldukları zaman biraz daha yukarı elevatör vererek uçağın burnunun yukarı yönlendirilmiş olması güzel bir inişin gereçekleştirilmesini sağlayacaktır. Uçak yere indikten sonra düzgünce pist üzerinde ilerlemeli ve yavaşlayarak durmalıdır. Bir yönde inişleri iyice kavradıktan sonra diğer yönden de yaklaşım ve inişler yapılmalıdır.
3. ADIM: Pist üzerinde düzgün olarak yavaşlamak
Süzülüş yolunun pist üzerinde devamı olacak şekilde düzgün gidiş ve yavaşlayarak uçağın kendiliğinden durması istenir. Burada uçağın pist üzerinde duracak şekilde yavaşlaması için bazı önlemler alınması gerekli olabilir. Önden tekerlekli uçaklarda ana iniş tekerleklerine hız kesmek üzere slikon koymak bu iş için yeterli olabilir. Arkadan tekerli uçaklarda bu işlem biraz tehlikeli olabilir. Pervaneleri hasarlama olasılığı vardır. Böyle bir işlem yapılmışsa yarışmadan önce mutalaka denenmiş olması gereklidir.
Ayrıca Önden tekerli uçaklarda aşağı elevatörle bereber çalışan fren, arkadan tekerli uçaklarda yukarı elevatörle çalışan fren sistemleri düşünülebilir.
4. ADIM : NOKTA İNİŞ
İyi bir nokta inişi yapabilmek için nerede flare out yapmamız gerektiğini anlamış olmamız gereklidir. Uçağın teker koyacağı noktayı raslantılara bırakamayız. Bunun için, bir çok kişi uçağı piste yakın olarak (5-10 cm) yavaş bir hızda iniş noktasının üzerine gelene kadar uçururlar.Uçağı bu şekilde tutabilmek elevatör ve gaz ' ın birlikte kumandasını gerekli kılar.
Uçağı pist üzerinde 30 cm yükseklikte hafif gaz açarak piste paralel uçurumalısınız.. Bu iş buz üzerinde araba kullanmak gibi düşünülebilir. Oldukça dikkatli olmanız gereklidir.
Nokta inişin kolay olmadığını bilerek üzerinde çok çalışmak gereklidir.